Jaką rolę w życiu człowieka odgrywa rodzina?
Jaką rolę w życiu człowieka odgrywa rodzina? Omów zagadnienie na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2029–2031
Komplet: wszystkie 78 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
57,60 zł 39,90 zł −31%
Osobno 4 pakiety klas kosztują 57,60 zł — w komplecie oszczędzasz 17,70 zł.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
Rodzina daje Cezaremu Baryce bezpieczeństwo, tożsamość i wartości — a gdy ją traci, długo szuka oparcia i swojego miejsca.
Postaw tezę: rodzina chroni, przekazuje wartości (u Baryków — polskość) i kieruje wyborami. Zapowiedz matkę, ojca i to, co zostaje po nich.
Powiedz: „Przedwiośnie” pokazuje, że rodzicom zawdzięczamy więcej, niż widzimy, póki są obok nas.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Matka: miłość i ofiara.
W głodującym Baku Jadwiga Barykowa przemyca ziarno pod spódnicą, nocą piecze chleby i wymienia kosztowności na mąkę, żeby jej „jedynak” miał co jeść. Nie mówi mu, skąd ma jedzenie, bo wie, że rozdałby je. Cezary, zajęty rewolucją, tego nie docenia. Gdy matka umiera, czuje pustkę — szuka w próżni „ręki małej, chudej, słabej”.
Powiedz: Matka Cezarego oddaje mu wszystko, a on rozumie to dopiero, gdy jej zabraknie.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Ojciec i szklane domy. Kontekst: „Skąpiec”.
Seweryn Baryka odnajduje syna i zabiera go do Polski. W drodze opowiada mu o „szklanych domach” — pięknej wizji kraju, do którego warto wrócić. Umiera w wagonie pociągu, a Cezary trzyma jego głowę w dłoniach. Później w Warszawie Cezary mówi, że matka umarła „z tęsknoty za Polską”, a z Gajowcem godzinami rozmawia o niej. Kontekst: w „Skąpcu” Moliera ojciec niszczy rodzinę, bo pieniądze ceni bardziej niż dzieci — Barykowie oddają dzieciom wszystko.
Powiedz: Harpagon i Barykowie to dwa bieguny: rodzina, która rani, i rodzina, która ratuje.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Rodzina kształtuje człowieka, nawet gdy jej już nie ma — daje mu język, wartości i kierunek.
Wniosek: to rodzice przyprowadzają Cezarego do Polski, choć sami do niej nie docierają. Ich miłość i marzenia zostają w nim.
Powiedz: Żeromski uczy, że rodzina jest pierwszą ojczyzną człowieka — i że jej znaczenie widać najlepiej, gdy ją tracimy.
Konteksty do wyboru
Wybierz jeden. Wszystkie konteksty według rodzaju — z numerami pytań, przy których się przydadzą.
Molier, „Skąpiec”
Ojciec, który kocha pieniądze bardziej niż dzieci, rozbija rodzinę.
Biblia, przypowieść o synu marnotrawnym
Rodzina jako miejsce, do którego można wrócić mimo błędów.
Stefan Żeromski i syn Adam
Pisarz bardzo przeżył śmierć jedynego syna w 1918 r. — temat utraty bliskich był mu osobiście bliski.
Typowe błędy
- Mówisz, że matka Cezarego zginęła w walkach — zmarła wycieńczona i schorowana w czasie rewolucji w Baku.
- Mówisz, że ojciec przyjechał z Cezarym do Polski — zmarł w drodze, w pociągu.
- Opowiadasz tylko losy Baryków, nie odpowiadając wprost, jaką rolę pełni rodzina.
Gdy komisja dopyta
- Dlaczego Cezary docenia matkę dopiero po jej śmierci?
- Bo jako młody chłopak był zajęty sobą i rewolucją, a jej ofiarę uważał za coś oczywistego.
- Po co ojciec opowiada o szklanych domach?
- Żeby zachęcić syna do powrotu do Polski — to marzenie ojca o nowoczesnym, sprawiedliwym kraju.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Skąpiec · Biblia · Lalka — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.