Rola autorytetu w życiu człowieka
Rola autorytetu w życiu człowieka. Omów zagadnienie na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
W „Przedwiośniu” Cezary szuka autorytetu, który pomoże mu zrozumieć świat — i odkrywa, że każdy autorytet ma granice.
Teza o potrzebie i ograniczeniu autorytetów. Zapowiedz ojca, Gajowca i Lulka.
Powiedz: Żeromski pokazuje, że młody człowiek potrzebuje mistrzów, ale w końcu musi wybrać sam.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Ojciec — autorytet miłości i mitu.
Seweryn Baryka odnajduje syna w Baku i zabiera go do Polski. Opowiada o szklanych domach, żeby rozpalić w nim nadzieję. Umiera w drodze, ale jego legenda prowadzi Cezarego jeszcze długo.
Powiedz: Ojciec staje się dla Cezarego autorytetem, choć jego wizja okazuje się mitem.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Gajowiec i Lulek. Kontekst: Janusz Korczak.
Gajowiec przekonuje do cierpliwych reform i pokazuje, ile już zrobiono; Lulek kusi rewolucją. Cezary słucha obu, ale żaden go w pełni nie przekonuje. Kontekst: Janusz Korczak — autorytet, który nie narzucał dzieciom poglądów, tylko traktował je poważnie.
Powiedz: Korczak pokazuje autorytet, który wspiera wybór, a nie go odbiera.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Autorytet jest potrzebny, ale nie zastąpi własnego myślenia.
Wniosek z myślą o współczesności: dziś „autorytetem” bywa influencer — warto pytać, czego nas uczy.
Powiedz: „Przedwiośnie” uczy, że mądry autorytet pomaga dojrzeć, a fałszywy — myśli za nas.
Konteksty do wyboru
Janusz Korczak
Lekarz i wychowawca, który do końca został z dziećmi z getta — autorytet postawy.
George Orwell, „Rok 1984”
Wielki Brat jako fałszywy autorytet, który wymaga ślepego posłuszeństwa.
Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. III
Ksiądz Piotr — pokorny autorytet, który ratuje Konrada.
Typowe błędy
- Mówisz, że Gajowiec to krewny Cezarego — był dawną miłością jego matki.
- Przedstawiasz ojca jako kłamcę bez zrozumienia, dlaczego opowiadał o szklanych domach.
- Brakuje odpowiedzi na pytanie o „rolę” autorytetu — nazwij ją.
Gdy komisja dopyta
- Dlaczego Cezary nie przyjmuje w pełni racji Gajowca?
- Bo widzi biedę, której reformy jeszcze nie zmieniły, i niecierpliwi się.
- Czy Lulek jest autorytetem?
- Raczej agitatorem — przekonuje hasłami, a nie przykładem.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Dziady cz. III · Rok 1984 · Tango — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Przedwiośnie przyda się też do
- 48 · Jakie znaczenie ma tytuł dla odczytania sensu utworu?
- 49 · Wojna i rewolucja jako źródła doświadczeń człowieka.
- 50 · Różne wizje odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości.
- 51 · Młodość jako czas kształtowania własnej tożsamości.
Przedwiośnie – 6 opracowań
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 11,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki