Utopijny i realny obraz rzeczywistości
Utopijny i realny obraz rzeczywistości. Omów zagadnienie na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
„Przedwiośnie” zderza utopię z rzeczywistością: piękne wizje nie wytrzymują spotkania z biedą i błotem.
Teza o konfrontacji dwóch obrazów, ale z uwagą, że utopia może też motywować.
Powiedz: Żeromski pokazuje, jak daleko jest od marzenia o Polsce do Polski prawdziwej.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Szklane domy kontra przygraniczne miasteczko.
Ojciec opisuje szklane domy — czyste, zdrowe, tanie, zbudowane dzięki nowej technologii. Cezary po przekroczeniu granicy widzi brudne miasteczko, biedę i błoto, a w Warszawie nędzne dzielnice. Rozczarowanie jest ogromne.
Powiedz: Pierwszy widok Polski jest dla Cezarego jak zimny prysznic po pięknym śnie.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Sielanka Nawłoci. Kontekst: „Rok 1984”.
W Nawłoci dwór żyje beztrosko — bale, romanse, polowania — jakby był krainą z bajki, a za płotem parobkowie żyją w nędzy. To druga utopia, tym razem ziemiańska. Kontekst: „Rok 1984” — dystopia, w której oficjalny obraz rzeczywistości jest kłamstwem.
Powiedz: Nawłoć i Oceania z „Roku 1984” pokazują, jak łatwo piękny obraz zasłania prawdziwą biedę.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Utopia może dawać kierunek, ale tylko realny obraz pozwala działać.
Wniosek: Żeromski nie wyśmiewa marzeń, tylko każe je skonfrontować z faktami.
Powiedz: „Przedwiośnie” uczy, że trzeba widzieć świat taki, jaki jest, żeby móc go zmienić.
Konteksty do wyboru
George Orwell, „Rok 1984”
Oficjalna propaganda tworzy fałszywy obraz dobrobytu.
Tomasz More, „Utopia”
Wyspa idealnego ustroju, od której wzięło się słowo „utopia” — „miejsce, którego nie ma”.
Bolesław Prus, „Lalka”
Marzenia Wokulskiego i Rzeckiego zderzają się z rzeczywistością.
Typowe błędy
- Mówisz, że szklane domy naprawdę istniały — to opowieść ojca.
- Pomijasz Nawłoć jako drugi, ziemiański obraz utopii.
- Brak wniosku o tym, czy utopia ma jakąś wartość.
Gdy komisja dopyta
- Co oznacza słowo „utopia”?
- Z greckiego „miejsce, którego nie ma” — idealne społeczeństwo, niemożliwe do zrealizowania.
- Czy marzenie ojca było szkodliwe?
- Nie całkiem: sprowadziło Cezarego do Polski i dało mu cel, choć rozczarowanie było bolesne.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Rok 1984 · Lalka — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Przedwiośnie przyda się też do
- 48 · Jakie znaczenie ma tytuł dla odczytania sensu utworu?
- 49 · Wojna i rewolucja jako źródła doświadczeń człowieka.
- 50 · Różne wizje odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości.
- 51 · Młodość jako czas kształtowania własnej tożsamości.
Przedwiośnie – 6 opracowań
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 11,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki