Różne wizje odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości
Różne wizje odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości. Omów zagadnienie na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
„Przedwiośnie” zderza kilka wizji odbudowy Polski: utopię techniczną, reformę, rewolucję i ziemiańskie trwanie.
Teza z wyliczeniem: Żeromski przedstawia spór, w którym żadna strona nie ma pełnej racji.
Powiedz: Żeromski pokazuje, że po odzyskaniu niepodległości Polacy nie zgadzali się, jak ją urządzić.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Szklane domy i reforma Gajowca.
Ojciec Cezarego opowiada o szklanych domach budowanych z taniego szkła — wizji nowoczesnej, czystej, zdrowej Polski. Gajowiec proponuje drogę mozolnych reform: własny pieniądz, wojsko, szkolnictwo, budowa państwa krok po kroku.
Powiedz: Szklane domy to marzenie, Gajowiec — rachunek; jedno daje zapał, drugie realny plan.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Rewolucja Lulka i Nawłoć. Kontekst: budowa Gdyni.
Komunista Lulek chce przebudować wszystko przez rewolucję wzorowaną na Rosji. W Nawłoci ziemianie żyją, jakby nic się nie zmieniło, a parobkowie cierpią biedę. Kontekst: budowa portu w Gdyni w latach 20. i 30. — przykład realnej, cierpliwej modernizacji.
Powiedz: Gdynia pokazuje, że „szklane domy” mogły stać się rzeczywistością — dzięki pracy, nie rewolucji.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Żeromski nie wybiera za czytelnika — pokazuje, że Polska potrzebuje jednocześnie marzenia i rozsądku.
Wniosek: zakończenie z marszem na Belweder zostawia pytanie otwarte.
Powiedz: „Przedwiośnie” uczy, że państwa nie zbuduje się ani samą utopią, ani samą przemocą.
Konteksty do wyboru
Budowa Gdyni
Od wioski rybackiej do nowoczesnego portu w kilkanaście lat — symbol modernizacji II RP.
Reforma walutowa Grabskiego (1924)
Wprowadzenie złotego i walka z inflacją — konkretne „reformy Gajowca” w rzeczywistości.
George Orwell, „Rok 1984”
Ostrzeżenie przed rewolucją, która zamienia się w totalitaryzm.
Typowe błędy
- Mówisz, że szklane domy to wizja Gajowca — to opowieść ojca Cezarego.
- Nazywasz Gajowca komunistą — jest reformatorem; komunistą jest Lulek.
- Twierdzisz, że Cezary przyłącza się do komunistów — zakończenie jest otwarte.
Gdy komisja dopyta
- Która wizja jest Żeromskiemu najbliższa?
- Najwięcej racji ma Gajowiec, ale autor krytykuje też zbyt wolne tempo reform i bierność wobec biedy.
- Dlaczego szklane domy nie istnieją?
- Bo to legenda ojca — wymyślona, by dać synowi nadzieję i powód, by jechać do Polski.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Rok 1984 · Wesele · Lalka — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Przedwiośnie przyda się też do
- 48 · Jakie znaczenie ma tytuł dla odczytania sensu utworu?
- 49 · Wojna i rewolucja jako źródła doświadczeń człowieka.
- 51 · Młodość jako czas kształtowania własnej tożsamości.
- 52 · Rola autorytetu w życiu człowieka.
Przedwiośnie – 6 opracowań
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 11,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki