Matka jako postać tragiczna
Matka jako postać tragiczna. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2029–2031
Komplet: wszystkie 78 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
57,60 zł 39,90 zł −31%
Osobno 4 pakiety klas kosztują 57,60 zł — w komplecie oszczędzasz 17,70 zł.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
Pani Rollison jest postacią tragiczną, bo kocha syna całą sobą, a nie może go uratować — jej miłość rozbija się o okrutną władzę.
Postaw tezę i wyjaśnij tragizm: bohater jest w sytuacji bez wyjścia, a cokolwiek zrobi, nie uniknie klęski. Zapowiedz dwie sceny u Senatora i symboliczną matkę z Widzenia księdza Piotra.
Powiedz: Matka w „Dziadach” jest tragiczna, bo jej miłość jest ogromna, a jej siła — żadna wobec carskiej władzy.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Prośba u Senatora.
Pani Rollison jest ślepą wdową. Jej syn Jaś, uwięziony w klasztorze dominikanów, był jej żywicielem: „Ślepa, on był mnie okiem”. Całą noc siedziała pod murem i słyszała, jak go męczą — „ja mam matki ucho”. Senator kpi z niej, bal za ścianą trwa, a na prośbę, by zobaczyć syna, pada odpowiedź: „Cesarz nie pozwala”.
Powiedz: Matka prosi o litość, a władza odpowiada jej żartem i przepisem — to zderzenie miłości z bezdusznością.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Rozpacz i krzyk. Kontekst: „Lament świętokrzyski”.
Gdy słyszy, że syna wyrzucono z okna, niewidoma kobieta wbiega po schodach i chce rozedrzeć Senatora. W rozpaczy oskarża nawet Boga: „A ten żyje, i Pan Bóg jest”. Ksiądz Piotr mówi jej, że syn jest zraniony, ale żyje; ona mdleje, a zaraz potem piorun zabija Doktora. Kontekst: w „Lamencie świętokrzyskim” Maryja pod krzyżem też bezradnie patrzy na cierpienie syna. Mickiewicz przenosi ten obraz na naród: w Widzeniu księdza Piotra pod krzyżem Polski „matka Wolność u nóg zapłakana stoi”.
Powiedz: Jak Maryja z „Lamentu”, pani Rollison może tylko patrzeć — albo słuchać — jak cierpi jej dziecko.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Matka jest tragiczna, bo nie może ocalić syna — ale jej krzyk staje się najmocniejszym oskarżeniem władzy.
Wniosek: Mickiewicz pokazuje zło systemu przez cierpienie matki. Jej ból jest prawdziwszy niż wszystkie mowy Senatora.
Powiedz: W „Dziadach” miarą okrucieństwa władzy jest rozpacz matki, która nie może pomóc własnemu dziecku.
Konteksty do wyboru
Wybierz jeden. Wszystkie konteksty według rodzaju — z numerami pytań, przy których się przydadzą.
„Lament świętokrzyski”
Matka Boża pod krzyżem jako bezradna matka cierpiąca razem z synem.
Adam Mickiewicz, „Do matki Polki” (1830)
Matka, która wie, że jej syna czeka walka, więzienie i śmierć za ojczyznę.
Michał Anioł, „Pietà”
Rzeźba Matki trzymającej martwego syna — uniwersalny obraz matczynego cierpienia.
Typowe błędy
- Mówisz, że pani Rollison widzi syna albo Senatora — jest niewidoma i wszystko poznaje słuchem.
- Twierdzisz, że Rollison zginął — ksiądz Piotr mówi, że jest zraniony, ale żyje.
- Opowiadasz scenę, ale nie wyjaśniasz, na czym polega tragizm: miłość bez żadnej możliwości ratunku.
Gdy komisja dopyta
- Czy słowa pani Rollison to bluźnierstwo?
- Brzmią jak bluźnierstwo i ksiądz Piotr ją upomina, ale Mickiewicz pokazuje je ze współczuciem — to krzyk bólu, a nie pycha jak u Konrada.
- Jak władza traktuje matkę?
- Z pogardą: Senator wyśmiewa jej słowa, nazywa ją „jędzą” i zasłania się wolą cesarza.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Antygona · Zdążyć przed Panem Bogiem — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.