Znaczenie samotności w życiu człowieka
Znaczenie samotności w życiu człowieka. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2029–2031
Komplet: wszystkie 78 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
57,60 zł 39,90 zł −31%
Osobno 4 pakiety klas kosztują 57,60 zł — w komplecie oszczędzasz 17,70 zł.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
W „Dziadach” cz. III samotność ma dwa znaczenia: może być nauczycielką, która prowadzi do mądrości, albo pułapką, która prowadzi do pychy i cierpienia.
Postaw tezę z dwiema stronami i od razu odróżnij samotność wybraną (do namysłu) od samotności, w której człowiek odcina się od innych albo jest jej poddany przemocą.
Powiedz: Mickiewicz pokazuje, że samotność może człowieka wychować albo zgubić — zależy, co z nią zrobi.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Samotność, która uczy: Prolog.
W Prologu więzień słyszy Anioła: „Samotność mędrców mistrzyni. / I ty w samotnym więzieniu, / Jako prorok na pustyni, / Dumaj o twym przeznaczeniu”. Więzienie ma być czasem przemiany — więzień pisze, że umarł Gustaw, a narodził się Konrad. Duchy mówią, że każdy człowiek „samotny, więziony” może myślą i wiarą zmieniać świat.
Powiedz: W Prologu samotność jest szkołą: daje czas, by zrozumieć siebie i swoje zadanie.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Samotność, która gubi: Improwizacja. Kontekst: Friedrich.
Gdy więźniowie odchodzą, Konrad zostaje „sam, sam jeden w celi”. Mówi: „Samotność — cóż po ludziach, czy-m śpiewak dla ludzi?” i cieszy się, że „sam śpiewa w sobie, / Śpiewa samemu sobie”. Z poczucia wyższości rodzi się pycha i bunt przeciw Bogu. Inny obraz to samotność narzucona: Adolf opowiada o Cichowskim, który przez lata śledztwa „rozmawiał sam z sobą”, a jego towarzystwem były „cienie”. Kontekst: obraz Caspara Davida Friedricha „Wędrowiec nad morzem mgły” — romantyczna jednostka stoi samotnie ponad światem.
Powiedz: Friedrich maluje to, co czuje Konrad: samotność wysoko ponad innymi bywa wspaniała, ale też odcina od ludzi.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Samotność ma sens, gdy prowadzi do namysłu i powrotu do ludzi; niszczy, gdy staje się pychą albo narzędziem przemocy.
Wniosek: Konrada ratują ksiądz Piotr i modlitwa innych. Później, prowadzony na śledztwo, Konrad z pokorą dziękuje księdzu i mówi, że przyjaciół „na jawie widzim tak niewiele”.
Powiedz: „Dziady” uczą, że najgroźniejsza jest samotność, którą człowiek buduje sobie sam z pychy.
Konteksty do wyboru
Wybierz jeden. Wszystkie konteksty według rodzaju — z numerami pytań, przy których się przydadzą.
Caspar David Friedrich, „Wędrowiec nad morzem mgły”
Romantyczny obraz samotnej jednostki wobec ogromu świata.
Bolesław Prus, „Lalka”
Wokulski samotny wśród salonów i Rzecki samotny ze swoimi wspomnieniami.
Biblia, prorocy na pustyni
Samotność na pustyni jako czas przygotowania do misji — do tego obrazu odwołuje się Anioł w Prologu.
Typowe błędy
- Mówisz tylko o samotności fizycznej — u Konrada ważniejsza jest samotność duchowa i poczucie wyższości nad ludźmi.
- Pomijasz Prolog, w którym samotność jest pokazana jako „mędrców mistrzyni” — wtedy wychodzi ci jednostronna odpowiedź.
- Mówisz, że Konrad zostaje uratowany sam, bez pomocy innych — ratuje go modlitwa księdza Piotra i innych ludzi.
Gdy komisja dopyta
- Czy samotność zawsze jest zła?
- Nie — bywa potrzebna do myślenia i tworzenia, ale niszczy, gdy staje się izolacją i poczuciem wyższości.
- Kto ratuje Konrada?
- Ksiądz Piotr, który odprawia egzorcyzm, oraz modlitwa innych — także Ewy.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Lalka · Biblia — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.