Postawy społeczeństwa polskiego wobec zaborcy
Postawy społeczeństwa polskiego wobec zaborcy. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
„Dziady” pokazują społeczeństwo podzielone: jedni cierpią za ojczyznę, inni ją zdradzają albo nie chcą widzieć problemu.
Teza z podziałem na trzy postawy: patriotyzm, obojętność, kolaboracja.
Powiedz: Mickiewicz rysuje mapę postaw Polaków pod zaborem — od ofiary po zdradę.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Salon warszawski: przy drzwiach i przy stoliku.
W scenie VII przy drzwiach stoi patriotyczna młodzież, która mówi o prześladowaniach, a przy stoliku siedzi arystokracja i urzędnicy, którzy rozmawiają po francusku o balach i literaturze. Adolf opowiada o Cichowskim, a towarzystwo przy stoliku nie chce słuchać.
Powiedz: Salon pokazuje, że największym wrogiem bywa obojętność własnych elit.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Bal u Senatora i kontekst „Wesela”.
Na balu u Nowosilcowa Polacy na usługach zaborcy — Doktor i Pelikan — gorliwie pomagają w śledztwie, a damy zabiegają o względy Senatora. Doktor ginie od pioruna. Kontekst: w „Weselu” inteligencja i chłopi nie potrafią się porozumieć i przegapiają szansę na czyn.
Powiedz: Jak w „Weselu”, podziały w społeczeństwie okazują się groźniejsze niż sam zaborca.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Postawa wobec zaborcy to sprawdzian odpowiedzialności każdego człowieka.
Wniosek: Mickiewicz nie dzieli Polaków na „dobrych” i „złych” według pochodzenia, tylko według wyborów.
Powiedz: „Dziady” uczą, że niewola zaczyna się od obojętności, a kończy na zdradzie.
Konteksty do wyboru
Stanisław Wyspiański, „Wesele”
Inteligencja i chłopi nie potrafią się porozumieć, a złoty róg zostaje zgubiony.
Bolesław Prus, „Lalka”
Arystokracja salonów zajęta sobą, obojętna na losy kraju i biednych.
Targowica (1792)
Magnaci wzywają obce wojska przeciw Konstytucji 3 maja — symbol zdrady elit.
Typowe błędy
- Mylisz salon warszawski (sc. VII) z balem u Senatora (sc. VIII).
- Mówisz, że Senator jest Polakiem — Nowosilcow to Rosjanin; Polakami na jego usługach są m.in. Doktor i Pelikan.
- Wymieniasz postawy bez przykładów z konkretnych scen.
Gdy komisja dopyta
- Dlaczego w salonie mówi się po francusku?
- To znak oderwania elit od narodu i ich zapatrzenia w obcą kulturę.
- Jaką rolę pełni śmierć Doktora?
- To kara boska dla kolaboranta — piorun spada, gdy Doktor drwi z ofiar.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Wesele · Lalka · Potop — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Dziady cz. III przyda się też do
- 21 · Losy młodzieży polskiej pod zaborami.
- 22 · Mesjanizm jako romantyczna idea poświęcenia.
- 24 · Różne postawy człowieka wobec Boga.
- 25 · Jakie prawdy o człowieku ujawniają jego sny albo widzenia?
Dziady cz. III – 9 opracowań
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 14,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki