Czym dla człowieka mogą być wspomnienia?
Czym dla człowieka mogą być wspomnienia? Omów zagadnienie na podstawie Lalki Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
Wspomnienia mogą być schronieniem albo ciężarem — w „Lalce” bywają jednym i drugim.
Teza z dwiema funkcjami pamięci. Zapowiedz Rzeckiego, który żyje wspomnieniami, i prezesową, dla której są żalem.
Powiedz: Dla bohaterów „Lalki” wspomnienia budują tożsamość, ale potrafią też zatrzymać człowieka w przeszłości.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
„Pamiętnik starego subiekta” — wspomnienia jako tożsamość.
Rzecki wspomina ojca-bonapartystę, naukę w sklepie Minclów i walkę na Węgrzech w latach 1848–1849, gdzie zginął jego przyjaciel August Katz. Pisanie pamiętnika porządkuje mu życie i chroni świat, który znika.
Powiedz: Rzecki pisze pamiętnik, bo wspomnienia są dla niego dowodem, że jego życie miało sens.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Prezesowa i Wokulski — pamięć jako żal. Kontekst: „Miejsce” Stasiuka.
Prezesowa Zasławska po latach wspomina ukochanego, stryja Wokulskiego, którego nie mogła poślubić. Wokulski w „Medytacjach” wraca do młodości u Hopfera i zesłania. Kontekst: u Stasiuka miejsce przechowuje pamięć ludzi, których już nie ma.
Powiedz: Wspomnienia prezesowej pokazują, że pamięć o utraconej miłości może trwać całe życie.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Wspomnienia pomagają żyć, dopóki nie zastępują teraźniejszości.
Wniosek z przestrogą: Rzecki tak mocno żyje przeszłością, że nie widzi zmian wokół siebie.
Powiedz: Pamięć daje korzenie, ale nie może zastąpić odwagi życia tu i teraz.
Konteksty do wyboru
Andrzej Stasiuk, „Miejsce”
Miejsce po cerkwi przechowuje pamięć o ludziach, których już nie ma — wspomnienie wpisane w krajobraz.
Marcel Proust, „W poszukiwaniu straconego czasu”
Smak magdalenki przywołuje całe dzieciństwo — pamięć mimowolna jako skarb.
Wiosna Ludów 1848–1849
Rzecki walczy na Węgrzech jak wielu Polaków — wspomnienie wielkiej sprawy, która przegrała.
Typowe błędy
- Mówisz tylko o Rzeckim — dodaj drugi przykład (prezesowa albo Wokulski).
- Mylisz kolejność: pamiętnik Rzeckiego to osobne rozdziały wplecione w narrację, a nie zakończenie powieści.
- Wymieniasz wspomnienia bez odpowiedzi, czym są dla człowieka — nazwij ich funkcję.
Gdy komisja dopyta
- Dlaczego Rzecki pisze pamiętnik?
- Żeby utrwalić świat, który mija, i zrozumieć Wokulskiego oraz własne życie.
- Czy wspomnienia mogą szkodzić?
- Tak, gdy zatrzymują w przeszłości — Rzecki do końca czeka na Napoleona i nie dostrzega, że świat się zmienił.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Miejsce · Zdążyć przed Panem Bogiem — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Lalka przyda się też do
- 30 · Miłość – siła destrukcyjna czy motywująca do działania?
- 31 · Praca jako pasja człowieka.
- 32 · Jaką rolę w relacjach międzyludzkich odgrywają majątek i pochodzenie?
- 33 · Konfrontacja marzeń z rzeczywistością.
Lalka – 6 opracowań
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 11,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki