Miłość – siła destrukcyjna czy motywująca do działania?
Miłość – siła destrukcyjna czy motywująca do działania? Omów zagadnienie na podstawie Lalki Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
U Prusa miłość robi jedno i drugie: najpierw napędza Wokulskiego, potem go niszczy.
Od razu powiedz, że odpowiedź brzmi „i tak, i tak”, i zapowiedz, gdzie leży granica: Wokulski kocha wyobrażenie, a nie prawdziwą Izabelę.
Powiedz: Miłość Wokulskiego motywuje go, dopóki każe mu działać, a niszczy, gdy zaczyna zastępować mu rozum.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Miłość jako paliwo: majątek zdobyty dla Izabeli.
Po spotkaniu Izabeli w teatrze Wokulski wyjeżdża na wojnę rosyjsko-turecką jako dostawca i wraca z fortuną. Kupuje srebra Łęckich, potem ich kamienicę, wchodzi do salonów, pomaga Wysockim i Mariannie. Bez tej miłości zostałby zamożnym kupcem bez wielkich celów.
Powiedz: To dla Izabeli Wokulski z dawnego subiekta staje się jednym z najbogatszych ludzi w Warszawie.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Miłość jako trucizna: Paryż porzucony i pociąg do Krakowa.
Wokulski wraca z Paryża, choć mógł pracować z Geistem, bo nie umie żyć z dala od Izabeli. W pociągu słyszy jej rozmowę ze Starskim po angielsku, wysiada pod Skierniewicami i kładzie się na torach — ratuje go dróżnik Wysocki. Jako kontekst przywołaj Orfeusza z „Mitologii”.
Powiedz: Jak Orfeusz, Wokulski dla miłości dokonuje rzeczy niemożliwych, ale traci wszystko, bo nie panuje nad uczuciem.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Miłość jest siłą — jej kierunek zależy od tego, czy widzimy w niej człowieka.
Domknij tezę i dodaj własną myśl: problemem Wokulskiego nie jest samo uczucie, tylko idealizacja.
Powiedz: Miłość motywuje, gdy kochamy prawdziwego człowieka, a niszczy, gdy kochamy własne wyobrażenie o nim.
Konteksty do wyboru
Mitologia — Orfeusz i Eurydyka
Miłość daje Orfeuszowi odwagę, by zejść do Hadesu, ale jedno spojrzenie za siebie odbiera mu Eurydykę na zawsze.
Platon, „Uczta”
Eros jako tęsknota za ideałem. Wokulski kocha właśnie ideał — dlatego zderzenie z prawdziwą Izabelą go łamie.
William Szekspir, „Romeo i Julia”
Miłość wzajemna dodaje kochankom odwagi, ale w świecie wrogości prowadzi ich do śmierci.
Typowe błędy
- Mówisz tylko o niszczącej sile miłości — pytanie podaje dwie możliwości, omów obie.
- Twierdzisz, że Wokulski na pewno zginął w ruinach zamku w Zasławku. Powieść zostawia jego los otwarty.
- Mylisz Starskiego (to z nim flirtuje Izabela) z Ochockim (wynalazca).
Gdy komisja dopyta
- Czy Izabela jest winna nieszczęścia Wokulskiego?
- Częściowo — jest chłodna i próżna, ale Wokulski od początku kocha swoje wyobrażenie o niej, a nie ją samą.
- Czy z miłości można robić dobre rzeczy?
- Tak: Wokulski pomaga ludziom, choć często po to, by zbliżyć się do świata Izabeli. Dobro bywa skutkiem ubocznym uczucia.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Mitologia · Makbet — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Lalka przyda się też do
- 31 · Praca jako pasja człowieka.
- 32 · Jaką rolę w relacjach międzyludzkich odgrywają majątek i pochodzenie?
- 33 · Konfrontacja marzeń z rzeczywistością.
- 34 · Miasto – przestrzeń przyjazna czy wroga człowiekowi?
Lalka – 6 opracowań
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 11,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki