Jaką rolę w relacjach międzyludzkich odgrywają majątek i pochodzenie?
Jaką rolę w relacjach międzyludzkich odgrywają majątek i pochodzenie? Omów zagadnienie na podstawie Lalki Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
W „Lalce” pochodzenie decyduje, kto z kim może być blisko, a majątek tylko uchyla drzwi.
Postaw tezę o dwóch siłach: urodzenie i pieniądz. Zapowiedz, że pokażesz, jak każda z nich buduje i niszczy relacje.
Powiedz: Prus pokazuje świat, w którym pieniądz otwiera salony, ale nie daje szacunku, bo liczy się nazwisko.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Wokulski i Łęccy — bogaty kupiec w świecie herbów.
Łęcki chętnie korzysta z pieniędzy Wokulskiego, salony przyjmują go dla jego majątku, a Izabela długo widzi w nim przede wszystkim „kupca”. Wokulski kupuje srebra i kamienicę Łęckich, ale pieniądze nie dają mu tego, czego chce najbardziej — równości w jej oczach.
Powiedz: Wokulski może kupić kamienicę Łęckich, ale nie może kupić sobie miejsca w ich świecie.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Miłość rozdzielona przez urodzenie i proces o lalkę.
Prezesowa Zasławska wspomina, że rodzina rozdzieliła ją z ukochanym, stryjem Wokulskiego, bo był ubogi. Baronowa Krzeszowska oskarża biedną Stawską o kradzież lalki — bogactwo daje jej poczucie bezkarności. Kontekst: „Chłopi” Reymonta, gdzie o ślubie Jagny decyduje zapis ziemi.
Powiedz: Jak w „Chłopach”, gdzie o małżeństwie przesądza ziemia, tak w „Lalce” o uczuciach decydują majątek i ród.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Majątek i pochodzenie dzielą ludzi, kiedy zastępują ocenę charakteru.
Zakończ wnioskiem, który wykracza poza powieść: Prus krytykuje społeczeństwo, w którym ludzi ocenia się po metryce i portfelu.
Powiedz: Relacje są prawdziwe dopiero wtedy, gdy liczy się człowiek, a nie jego herb czy konto.
Konteksty do wyboru
Władysław Reymont, „Chłopi”
Boryna żeni się z Jagną po zapisie ziemi dla jej rodziny — majątek ustawia relacje także na wsi.
Stanisław Wyspiański, „Wesele”
Inteligent żeni się z chłopką, ale wspólna zabawa nie usuwa granicy między stanami.
Społeczeństwo po uwłaszczeniu (1864)
Ziemiaństwo traci pozycję, rośnie mieszczaństwo — stare herby i nowe pieniądze nie potrafią się porozumieć.
Typowe błędy
- Mówisz tylko o miłości Wokulskiego — pytanie dotyczy relacji w ogóle, dołóż przykłady innych postaci.
- Zrównujesz majątek z pochodzeniem — to dwie różne siły i w powieści często się ścierają.
- Mylisz prezesową Zasławską z baronową Krzeszowską.
Gdy komisja dopyta
- Czy majątek pomógł Wokulskiemu zdobyć Izabelę?
- Otworzył mu salony i dał wpływ na Łęckich, ale nie zmienił tego, jak Izabela go postrzega.
- Czy dziś pochodzenie ma jeszcze znaczenie?
- Odpowiedz od siebie: dziś bardziej liczą się pieniądze i znajomości, ale mechanizm oceniania „z kim się zadajesz” wciąż działa.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Chłopi · Wesele · Skąpiec — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Lalka przyda się też do
- 30 · Miłość – siła destrukcyjna czy motywująca do działania?
- 31 · Praca jako pasja człowieka.
- 33 · Konfrontacja marzeń z rzeczywistością.
- 34 · Miasto – przestrzeń przyjazna czy wroga człowiekowi?
Lalka – 6 opracowań
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 11,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki