Przejdź do treści
Zadanie34
zostaje w 2029 (nr 35) Pozytywizm Bolesław Prus, Lalka

Miasto – przestrzeń przyjazna czy wroga człowiekowi?

Treść zadania · CKE
Miasto – przestrzeń przyjazna czy wroga człowiekowi? Omów zagadnienie na podstawie Lalki Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Okładka: Pytania jawne matura ustna 2027 i 2028 – 76 opracowań PDF

Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028

Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF

Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!

54,60 zł 39,90 zł −27%

Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.

Zobacz komplet — 39,90 zł

Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł

Plan wypowiedzi w 4 krokach

Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.

  1. 0:30

    Krok I: Teza

    Warszawa w „Lalce” ma dwie twarze: elegancką i nędzną — dla jednych jest szansą, dla innych pułapką.

    Postaw tezę „i przyjazna, i wroga” i powiedz, od czego to zależy: od miejsca w społeczeństwie.

    Powiedz: Prus pokazuje miasto, które bogatym daje salony, a biednym tylko ciasne podwórka.

  2. 2:00

    Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa

    Wokulski nad Wisłą — miasto nędzy.

    W „Medytacjach” Wokulski schodzi na Powiśle i widzi biedę, zaniedbane domy i górę śmieci nad rzeką. Zamiast odrazy czuje odpowiedzialność i myśli, jak to miejsce uporządkować. Warszawa jest tu przestrzenią, która krzywdzi ludzi.

    Powiedz: Spacer nad Wisłą pokazuje, że miasto bywa wrogie tym, których nikt nie widzi.

  3. 1:30

    Krok III: Argument 2 i kontekst

    Paryż jako kontrast i kontekst miasta zamkniętego.

    W Paryżu Wokulski widzi porządek, ruch, naukę — miasto, które pracuje i daje szansę. Jako kontekst przywołaj Oran z „Dżumy”: miasto zamknięte z powodu epidemii, w którym ludzie muszą odnaleźć solidarność.

    Powiedz: Paryż pokazuje, że miasto może wspierać człowieka, a Oran Camusa — że w kryzysie przestrzeń staje się więzieniem.

  4. 0:30

    Krok IV: Wniosek

    Miasto jest takie, jakie są relacje ludzi, którzy w nim żyją.

    Wniosek: ani mury, ani ulice nie decydują same — decyduje to, czy mieszkańcy dbają o siebie nawzajem.

    Powiedz: U Prusa miasto staje się przyjazne dopiero wtedy, gdy ktoś bierze odpowiedzialność za jego najsłabszych mieszkańców.

Konteksty do wyboru

Literacki

Albert Camus, „Dżuma”

Zamknięty Oran: miasto-pułapka, w którym jedni uciekają w egoizm, a inni walczą razem.

Literacki

Olga Tokarczuk, „Profesor Andrews w Warszawie”

Warszawa w stanie wojennym staje się wroga i niezrozumiała dla obcokrajowca.

Kulturowy

XIX-wieczna urbanizacja

Szybki wzrost miast: kamienice, fabryki i dzielnice biedy obok bulwarów — to tło „Lalki”.

Typowe błędy

  • Opisujesz tylko Paryż — pytanie dotyczy przede wszystkim Warszawy z powieści.
  • Zapominasz o drugiej możliwości z pytania: pokaż też, dla kogo miasto jest przyjazne.
  • Myślisz, że „Medytacje” to osobny utwór — to rozdział pierwszego tomu.

Gdy komisja dopyta

Dla kogo Warszawa jest przyjazna?
Dla Rzeckiego — sklep i znajome ulice to jego bezpieczny świat; dla arystokracji — salony i spacery w Alejach.
Dlaczego Wokulskiemu podoba się Paryż?
Bo widzi tam porządek, pracę i szacunek dla nauki — wszystko, czego brakuje mu w Warszawie.

Inne lektury z listy, które tu pasują

Dżuma · Profesor Andrews w Warszawie — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.

Tylko ta lektura albo epoka

Lalka – 6 opracowań

Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 11,90 zł.

Zobacz w sklepie
Do powtórek w drodze

Fiszki: 76 pytań jawnych

Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.

Zobacz fiszki