Postawy odwagi i tchórzostwa
Postawy odwagi i tchórzostwa. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Potopu Henryka Sienkiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
„Potop” pokazuje, że w czasie najazdu odwaga i tchórzostwo nie zależą od pochodzenia, tylko od decyzji podjętej w chwili próby.
Teza o wyborach w czasie kryzysu. Zapowiedz zestawienie: szlachta pod Ujściem i Radziwiłłowie kontra przeor Kordecki i Kmicic.
Powiedz: Sienkiewicz pokazuje, że naród ratują ci, którzy w chwili strachu wybierają odwagę.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Tchórzostwo i zdrada: Ujście i Kiejdany.
Szlachta wielkopolska pod Ujściem poddaje się Szwedom bez walki, a hetman Janusz Radziwiłł w Kiejdanach zawiera układ z najeźdźcą. Wołodyjowski i Zagłoba odmawiają mu posłuszeństwa, a Kmicic, związany przysięgą, długo stoi przy hetmanie.
Powiedz: Ujście pokazuje tchórzostwo wielu, Kiejdany — zdradę możnych, a odmowa Wołodyjowskiego — odwagę powiedzenia „nie”.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Jasna Góra i przemiana Kmicica. Kontekst: „Iliada”.
Przeor Kordecki odmawia poddania klasztoru, choć wielu radzi kapitulację. Kmicic, ukrywający się pod nazwiskiem Babinicz, wysadza największe szwedzkie działo i trafia do niewoli. Kontekst: Hektor w „Iliadzie” też najpierw się boi, a potem staje do walki.
Powiedz: Jak Hektor, Kmicic nie jest bohaterem od urodzenia — staje się nim, gdy pokonuje własny strach i błędy.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Odwaga to nie brak strachu, tylko gotowość, by mimo niego zrobić to, co słuszne.
Wniosek z uogólnieniem: najazd sprawdza ludzi, a „potop” jest też metaforą próby charakterów.
Powiedz: Sienkiewicz pisał „ku pokrzepieniu serc” — pokazywał, że nawet po upadku można się podnieść dzięki odwadze.
Konteksty do wyboru
Homer, „Iliada”
Hektor ucieka przed Achillesem, ale w końcu zatrzymuje się i walczy — odwaga mimo strachu.
Obrona Jasnej Góry (1655)
Oblężenie klasztoru przez Szwedów stało się symbolem oporu i zwrotu w wojnie.
Albert Camus, „Dżuma”
Rambert chce uciec z Oranu, ale zostaje, bo wstydziłby się być szczęśliwy sam — odwaga cywilna.
Typowe błędy
- Nazywasz Kmicica zdrajcą z wyboru — związała go przysięga złożona Radziwiłłowi; gdy poznał prawdę, zmienił stronę.
- Mówisz, że pod Ujściem poddała się szlachta litewska — była to szlachta wielkopolska.
- Opisujesz tylko odwagę, a pytanie prosi też o tchórzostwo.
Gdy komisja dopyta
- Dlaczego Kmicic zmienia nazwisko?
- Bo jako Kmicic jest uważany za zdrajcę — jako Babinicz może służyć królowi i odkupić winy czynami.
- Co znaczy „ku pokrzepieniu serc”?
- Trylogia miała dodawać otuchy Polakom pod zaborami, przypominając zwycięstwa po klęskach.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Iliada · Pieśń o Rolandzie · Dziady cz. III — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Potop na liście CKE
To jedyne pytanie do tej lektury. Co warto z niej pamiętać
romantyzm i pozytywizm, 23 pytania
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 14,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki