Co sprawia, że osiągnięcie porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych jest trudne?
Co sprawia, że osiągnięcie porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych jest trudne? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2029–2031
Komplet: wszystkie 78 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
57,60 zł 39,90 zł −31%
Osobno 4 pakiety klas kosztują 57,60 zł — w komplecie oszczędzasz 17,70 zł.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
W „Weselu” porozumienie utrudniają trzy rzeczy: różne doświadczenia, wzajemne stereotypy i pamięć dawnych krzywd.
Teza z dwiema stronami: inteligencja widzi w chłopach piękny obrazek, a chłopi widzą w panach ludzi, którzy się z nich śmieją. Wszyscy bawią się na jednym weselu, ale mówią obok siebie.
Powiedz: Na bronowickim weselu panowie i chłopi tańczą razem, a jednak mówią do siebie jak z dwóch różnych światów.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Rozmowa Czepca z Dziennikarzem.
Czepiec pyta: „Cóż tam, panie, w polityce?”, a Dziennikarz zbywa go i pyta, czy chłop wie, gdzie leżą Chiny. Chce, żeby „polska wieś spokojna” trzymała się z dala od spraw świata. Czepiec odpowiada: „Pon się boją we wsi ruchu. / Pon nos obśmiwajom w duchu” i mówi, że panowie mogliby wiele, „ino oni nie chcom chcieć”. Nawet Poeta przyznaje, że w oczach inteligencji chłop „urasta / do potęgi króla Piasta” — to bardziej marzenie niż prawdziwy człowiek.
Powiedz: Inteligencja kocha wieś z daleka, a chłopi to czują i nie ufają panom.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Upiór i złoty róg. Kontekst: rabacja galicyjska.
W akcie II do Dziada przychodzi Upiór i woła: „ja Szela!!”. Kontekst: w 1846 r. chłopi pod wodzą Jakuba Szeli mordowali szlachtę w Galicji — ta pamięć wciąż dzieli oba stany. W finale żadna strona nie dorasta do zadania: Gospodarz oddaje złoty róg Jaśkowi, a ten gubi go, gdy schyla się po czapkę z pawich piór. Zostaje chocholi taniec.
Powiedz: Rabacja pokazuje, że krzywdy sprzed pół wieku wciąż stoją między panem a chłopem.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Porozumienie jest trudne, bo każda strona widzi drugą przez swoje wyobrażenia i urazy, a nikt nie chce naprawdę słuchać.
Wniosek z aktualizacją: dziś też łatwo zamknąć się w swoim środowisku i oceniać innych przez stereotypy.
Powiedz: Wyspiański pokazuje, że wspólna zabawa to jeszcze nie wspólnota.
Konteksty do wyboru
Wybierz jeden. Wszystkie konteksty według rodzaju — z numerami pytań, przy których się przydadzą.
Rabacja galicyjska (1846)
Chłopi pod wodzą Jakuba Szeli mordują szlachtę — trauma, która powraca w „Weselu”.
Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”
W Nawłoci ziemianie bawią się, a parobcy pracują — Cezary widzi przepaść między nimi.
Chłopomania
Moda inteligencji na wieś: śluby z chłopkami, stroje ludowe, zachwyt folklorem — często powierzchowny.
Typowe błędy
- Odwracasz role: Pan Młody to poeta z miasta, Panna Młoda — chłopka.
- Mylisz zjawy: Upiór (Szela) przychodzi do Dziada, a Hetman — do Pana Młodego.
- Mówisz tylko o winie inteligencji — Wyspiański krytykuje obie strony: Jasiek gubi róg dla czapki z piór.
Gdy komisja dopyta
- Dlaczego Dziennikarz mówi o „spokojnej wsi”?
- Bo nie chce, żeby chłopi mieszali się do polityki. Czepiec mówi mu wprost: „Pon się boją we wsi ruchu”.
- Czy chłopi są gotowi do czynu?
- Czepiec zapewnia, że gdyby ktoś ich wezwał, mają kosy, ale w finale róg ginie i nikt nie rusza — gotowość zostaje tylko w słowach.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Przedwiośnie · Chłopi · Lalka — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.