Przejdź do treści
Zadanie42
w 2029 przeredagowane (nr 43) Młoda Polska Stanisław Wyspiański, Wesele

Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych?

Treść zadania · CKE
Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Okładka: Pytania jawne matura ustna 2027 i 2028 – 76 opracowań PDF

Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028

Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF

Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!

54,60 zł 39,90 zł −27%

Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.

Zobacz komplet — 39,90 zł

Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł

Plan wypowiedzi w 4 krokach

Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.

  1. 0:30

    Krok I: Teza

    W „Weselu” porozumienie utrudniają stereotypy i stara nieufność: inteligencja idealizuje wieś, a chłopi pamiętają krzywdy.

    Teza z dwiema stronami. Powiedz, że Wyspiański pokazuje wesele, na którym wszyscy są razem, ale naprawdę się nie słyszą.

    Powiedz: Na bronowickim weselu panowie i chłopi tańczą razem, a jednak mówią do siebie jak z dwóch różnych światów.

  2. 2:00

    Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa

    Rozmowy w akcie I.

    Czepiec pyta Dziennikarza „Cóż tam, panie, w polityce?”, a ten zbywa go, bo chce, żeby polska wieś była spokojna i trzymała się z dala od spraw publicznych. Pan Młody zachwyca się wsią jak obrazkiem, a gdy Czepiec mówi, że chłopi są gotowi walczyć, panowie nie traktują tego poważnie.

    Powiedz: Inteligencja kocha wieś z daleka, ale nie wierzy, że chłop może być partnerem.

  3. 1:30

    Krok III: Argument 2 i kontekst

    Upiór i pamięć rabacji. Kontekst: „Górą Edek”.

    W akcie II do Dziada przychodzi Upiór — Jakub Szela, przywódca rzezi szlachty w 1846 r. Pamięć rabacji wciąż dzieli oba stany. Kontekst: w opowiadaniu Nowakowskiego „Górą »Edek«” zwykła scena uliczna kończy się triumfem bezczelnego silniejszego nad słabszym — kto ma siłę, ten nie musi z nikim rozmawiać.

    Powiedz: Jak u Nowakowskiego, tam gdzie brakuje wspólnych reguł, nie ma rozmowy — wygrywa silniejszy.

  4. 0:30

    Krok IV: Wniosek

    Porozumienie wymaga prawdziwego poznania, a nie mody i dawnych urazów.

    Wniosek z myślą o dziś: zamknięcie w swoich „bańkach” to współczesna wersja tego samego problemu.

    Powiedz: Wyspiański pokazuje, że wspólna zabawa to jeszcze nie wspólnota.

Konteksty do wyboru

Literacki

Marek Nowakowski, „Górą »Edek«”

Uliczny konflikt, w którym siła i bezczelność zastępują porozumienie.

Historyczny

Rabacja galicyjska (1846)

Chłopi pod wodzą Jakuba Szeli mordują szlachtę — trauma, która powraca w „Weselu”.

Literacki

Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”

W Nawłoci ziemianie bawią się, a chłopi pracują — Cezary widzi przepaść między nimi.

Typowe błędy

  • Odwracasz role: Pan Młody to poeta z miasta, Panna Młoda — chłopka.
  • Mylisz Upiora (Szela) z Hetmanem.
  • Mówisz tylko o winie inteligencji — Wyspiański krytykuje obie strony.

Gdy komisja dopyta

Dlaczego Dziennikarz mówi o „spokojnej wsi”?
Bo chce, żeby chłopi nie mieszali się do polityki — boi się ich i jednocześnie nimi gardzi.
Co to była chłopomania?
Moda inteligencji na wieś: śluby z chłopkami, stroje ludowe, zachwyt folklorem — często powierzchowny.

Inne lektury z listy, które tu pasują

Górą „Edek” · Przedwiośnie · Lalka — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.

Tylko ta lektura albo epoka

Wesele – 5 opracowań

Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 9,90 zł.

Zobacz w sklepie
Do powtórek w drodze

Fiszki: 76 pytań jawnych

Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.

Zobacz fiszki