Jaką wartość w życiu człowieka ma pamięć o przeszłości?
Jaką wartość w życiu człowieka ma pamięć o przeszłości? Omów zagadnienie na podstawie Miejsca Andrzeja Stasiuka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2029–2031
Komplet: wszystkie 78 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
57,60 zł 39,90 zł −31%
Osobno 4 pakiety klas kosztują 57,60 zł — w komplecie oszczędzasz 17,70 zł.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
U Stasiuka pamięć o przeszłości nadaje miejscu sens i chroni od zapomnienia ludzi, którzy w nim żyli — bez niej zostaje tylko puste pole.
Postaw tezę i krótko przedstaw sytuację: narrator patrzy na puste miejsce po drewnianej cerkwi, którą rozebrano i wywieziono do muzeum.
Powiedz: „Miejsce” pokazuje, że budynek można przenieść, ale pamięci o ludziach nie da się przewieźć razem z belkami.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Puste miejsce po cerkwi.
Cerkiew stała we wsi, w której nie było już wiernych. Rozebrano ją i przewieziono do muzeum, gdzie ma przetrwać jako zabytek. Na dawnym miejscu zostaje ślad w ziemi i pustka. Narrator wraca tam, przygląda się temu śladowi i zastanawia się, co zostaje z miejsca, gdy zniknie to, co na nim stało.
Powiedz: Dla narratora puste miejsce nie jest niczym — jest śladem, który trzeba umieć odczytać.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Ludzie, których zabrakło. Kontekst: akcja „Wisła”.
Narrator wyobraża sobie dawnych mieszkańców: tych, którzy cerkiew budowali, modlili się w niej i chowali w jej pobliżu swoich zmarłych. Kontekst: w 1947 r. w akcji „Wisła” władze komunistyczne przymusowo wysiedliły Łemków i Ukraińców z południowo-wschodniej Polski — dlatego wiele cerkwi w Beskidzie Niskim opustoszało.
Powiedz: Historia akcji „Wisła” tłumaczy, dlaczego w opowiadaniu jest tyle pustki: zniknęła cała społeczność.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Pamięć o przeszłości ma wartość, bo pozwala zrozumieć, skąd jesteśmy, i oddać sprawiedliwość tym, których już nie ma.
Wniosek osobisty: możesz podać miejsce ważne dla siebie — dom dziadków, swoją miejscowość — i powiedzieć, jaką pamięć w nim przechowujesz.
Powiedz: Stasiuk uczy, że miejsce żyje tak długo, jak długo ktoś pamięta o ludziach, którzy w nim byli.
Konteksty do wyboru
Wybierz jeden. Wszystkie konteksty według rodzaju — z numerami pytań, przy których się przydadzą.
Akcja „Wisła” (1947)
Przymusowe wysiedlenie Łemków i Ukraińców z południowo-wschodniej Polski.
Adam Mickiewicz, „Pan Tadeusz”
Inwokacja: utracona ojczyzna i Soplicowo wskrzeszone pamięcią poety.
Hanna Krall, „Zdążyć przed Panem Bogiem”
Pamięć o ludziach z getta jako obowiązek tych, którzy przeżyli.
Typowe błędy
- Mówisz, że cerkiew spłonęła albo zniszczyła ją wojna — rozebrano ją i przewieziono do muzeum.
- Traktujesz opowiadanie jak relację historyczną — ważniejsze są w nim obrazy i refleksje narratora niż daty.
- Nie odpowiadasz na pytanie ogólne — jaką wartość ma pamięć dla człowieka.
Gdy komisja dopyta
- Kim byli Łemkowie?
- Grupą etniczną zamieszkującą m.in. Beskid Niski; w 1947 r. większość z nich wysiedlono w akcji „Wisła”.
- Dlaczego cerkiew trafiła do muzeum?
- Bo nie było już ludzi, którzy by z niej korzystali — w muzeum ocalała jako zabytek, ale straciła swoje miejsce.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Zdążyć przed Panem Bogiem · Podróże z Herodotem — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.