Rola przyrody w życiu człowieka
Rola przyrody w życiu człowieka. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Chłopów Władysława Stanisława Reymonta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2029–2031
Komplet: wszystkie 78 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
57,60 zł 39,90 zł −31%
Osobno 4 pakiety klas kosztują 57,60 zł — w komplecie oszczędzasz 17,70 zł.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
W „Chłopach” przyroda wyznacza rytm życia, pracy i uczuć — od niej zależy chleb, a człowiek jest jej częścią od narodzin do śmierci.
Postaw tezę: przyroda nie jest tu tłem, tylko siłą, która decyduje o losie wsi. Zapowiedz trzy przykłady: pory roku, las, śmierć Boryny.
Powiedz: U Reymonta człowiek żyje tak, jak każe mu ziemia i pogoda — i w końcu do ziemi wraca.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Pory roku i praca.
Powieść ma cztery tomy: „Jesień”, „Zima”, „Wiosna” i „Lato”. Każda pora roku to inne prace: siewy, młocka, orka, żniwa. Wiosną przychodzi przednówek, gdy kończą się zapasy i ludzie chodzą po mąkę „za ostatni grosz” albo na dług. Od urodzaju zależy, czy rodzina przetrwa, a ilość ziemi decyduje o pozycji gospodarza.
Powiedz: Przyroda dyktuje chłopom kalendarz pracy, a jej kaprysy decydują o głodzie albo dostatku.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Las i śmierć Boryny. Kontekst: Kochanowski.
Zimą dziedzic chce wyciąć las, z którego wieś brała drewno. Lipczanie ruszają go bronić, a w bitwie borowy rozbija Borynie głowę kolbą. Wiosną chory Boryna wychodzi nocą w pole, nabiera ziemi w koszulę i „siał — siał wciąż”, aż ziemia woła do niego: „Ostańcie z nami!”. Umiera na swoim zagonie. Kontekst: Jan Kochanowski w „Pieśni świętojańskiej o Sobótce” pokazał wieś jako spokojną i szczęśliwą — Reymont pokazuje ją bez upiększeń: z trudem, głodem i walką.
Powiedz: Kochanowski widział w przyrodzie sielankę, Reymont — żywioł, z którym człowiek jest związany na życie i śmierć.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Przyroda daje człowiekowi życie, pracę i sens, ale też trud i cierpienie — człowiek nie stoi ponad nią, tylko jest jej częścią.
Wniosek: Reymont pokazuje świat, w którym przyroda, praca i obyczaj tworzą jedną całość. Możesz dodać odniesienie do dziś: ludzie z miast często zapominają, jak bardzo zależą od natury.
Powiedz: „Chłopi” uczą, że człowiek wyrasta z ziemi i do niej należy — dlatego musi ją szanować.
Konteksty do wyboru
Wybierz jeden. Wszystkie konteksty według rodzaju — z numerami pytań, przy których się przydadzą.
Jan Kochanowski, „Pieśń świętojańska o Sobótce”
Sielankowy obraz wsi, w której życie płynie zgodnie z porami roku.
Biblia, Księga Koheleta
„Każda rzecz ma swój czas” — rytm natury jako porządek ludzkiego życia.
Impresjonizm w opisach przyrody
Reymont maluje krajobraz światłem, barwą i nastrojem, które współgrają z uczuciami bohaterów.
Typowe błędy
- Mówisz, że Boryna ginie w bitwie o las — zostaje ciężko ranny, a umiera później, wiosną, na swoim polu.
- Traktujesz przyrodę tylko jako tło — u Reymonta wpływa na pracę, głód, obyczaje i nastroje ludzi.
- Wymieniasz pory roku bez pokazania, co z nich wynika dla życia bohaterów.
Gdy komisja dopyta
- Dlaczego powieść ma cztery tomy?
- Bo każdy tom to jedna pora roku — życie wsi toczy się w rytmie przyrody.
- Co to jest przednówek?
- Czas na przełomie zimy i wiosny, gdy kończą się zapasy z zeszłych zbiorów, a nowe jeszcze nie urosły — okres biedy i głodu.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Biblia · Wesele — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.