Czy człowiek może naprawić swój błąd?
Czy człowiek może naprawić swój błąd? Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Potopu Henryka Sienkiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2029–2031
Komplet: wszystkie 78 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
57,60 zł 39,90 zł −31%
Osobno 4 pakiety klas kosztują 57,60 zł — w komplecie oszczędzasz 17,70 zł.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
„Potop” odpowiada: tak — człowiek może naprawić błąd, jeśli go uzna i odkupi czynami, a nie tylko słowami.
Postaw tezę na przykładzie Andrzeja Kmicica: od warchoła i sługi zdrajcy do obrońcy króla i ojczyzny. Zapowiedz kontrast z Januszem Radziwiłłem.
Powiedz: Kmicic pokazuje, że błąd nie musi zamykać drogi — może stać się początkiem przemiany.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Błędy Kmicica.
Na początku Kmicic jest porywczym zawadiaką. Gdy laudańska szlachta wybija jego swawolnych kompanów, on w zemście pali Wołmontowicze. W Kiejdanach przysięga na krucyfiks wierność Januszowi Radziwiłłowi i służy mu, gdy ten przechodzi na stronę Szwedów. Oleńka Billewiczówna i cała Lauda uważają go za zdrajcę.
Powiedz: Błędy Kmicica są poważne: krzywda niewinnych ludzi i służba zdrajcy ojczyzny.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Odkupienie czynami. Kontekst: syn marnotrawny.
Kiedy Bogusław Radziwiłł odsłania przed nim zdradzieckie plany, Kmicic porywa księcia. Pod przybranym nazwiskiem Babinicza walczy w obronie Jasnej Góry, wysadza największe szwedzkie działo i zostaje pojmany. Potem z garstką ludzi ratuje króla Jana Kazimierza z zasadzki i zostaje ciężko ranny. Kontekst: w przypowieści o synu marnotrawnym ojciec przyjmuje syna, który uznał swój błąd i wrócił.
Powiedz: Jak syn marnotrawny, Kmicic musi najpierw uznać swój błąd — dopiero potem może wrócić.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Błąd można naprawić, ale to wymaga czasu, pokory i ofiary — a nie każdy na to się zdobywa.
Wniosek przez finał: w kościele czytany jest list króla, który wymienia zasługi Kmicica i każe, by dawne winy „zniknąć z pamięci ludzkiej” miały; Oleńka całuje jego rękę. Dla kontrastu narrator mówi o Januszu Radziwille, że „zmarł winniejszym” — on swojego błędu nie naprawił.
Powiedz: „Potop” uczy, że o człowieku nie świadczy tylko jego błąd, ale też to, co zrobi, żeby go naprawić.
Konteksty do wyboru
Wybierz jeden. Wszystkie konteksty według rodzaju — z numerami pytań, przy których się przydadzą.
Biblia, przypowieść o synu marnotrawnym
Powrót po upadku i przebaczenie ojca — wzór naprawienia błędu przez skruchę.
Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”
Raskolnikow przyznaje się do zbrodni i przyjmuje karę — to początek jego odrodzenia.
Potop szwedzki (1655–1660) i obrona Jasnej Góry (1655)
Prawdziwe tło powieści: najazd Szwedów, zdrada części magnatów i zwrot w obronie Częstochowy.
Typowe błędy
- Mówisz, że Kmicic przeszedł na stronę Szwedów z chciwości — w liście króla czytamy, że zrobił to z „najszczerszej ku ojczyźnie intencji”, oszukany przez księcia.
- Mylisz Janusza Radziwiłła (hetman, któremu Kmicic przysięga) z Bogusławem (jego kuzyn, którego Kmicic porywa).
- Mówisz, że Kmicic naprawił błąd jednym bohaterskim czynem — to długa droga przez wiele lat wojny.
Gdy komisja dopyta
- Dlaczego Kmicic walczy pod nazwiskiem Babinicz?
- Bo jego prawdziwe nazwisko było znienawidzone jako nazwisko zdrajcy — chce, by oceniano go po czynach.
- Kto ogłasza, że Kmicic naprawił swoje winy?
- Król Jan Kazimierz w liście odczytanym w kościele w obecności Oleńki i laudańskiej szlachty.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Biblia · Zbrodnia i kara — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.