W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu?
W jakim celu autor nawiązuje w swoim tekście do innego tekstu? Omów zagadnienie na podstawie utworu Górą „Edek” Marka Nowakowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
Nowakowski nawiązuje do „Tanga”, bo jedno imię „Edek” wystarcza, by zwykła scena z ulicy zamieniła się w opowieść o całym społeczeństwie.
Wyjaśnij pojęcie nawiązania (intertekstualności) i postaw tezę o trzech celach: skrócie, uogólnieniu i ocenie.
Powiedz: Nawiązanie pozwala autorowi powiedzieć dużo w kilku słowach, bo korzysta z tego, co czytelnik już zna.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Scena z ulicy.
W opowiadaniu bezczelny, silniejszy człowiek wygrywa ze słabszym w drobnym, codziennym konflikcie i odchodzi, nie zwracając uwagi na protest. Narrator nazywa zwycięzcę „Edkiem”. Bez tego imienia byłaby to zwykła miejska anegdota.
Powiedz: Dopiero imię „Edek” każe nam zobaczyć w tej scenie coś więcej niż przypadek.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Edek z „Tanga”. Kontekst: intertekstualność.
W „Tangu” Mrożka prymitywny Edek zabija Artura i przejmuje władzę, a w finale tańczy tango nad jego ciałem. Nowakowski sugeruje, że przepowiednia Mrożka się spełniła: w nowej rzeczywistości „górą” są ludzie bezczelni i silni. Tytuł brzmi jak okrzyk kibiców — ironicznie. Kontekst: teoria intertekstualności, według której każdy tekst prowadzi rozmowę z innymi.
Powiedz: Nawiązanie zamienia jednego kierowcę czy przechodnia w symbol — Edek wygrał nie tylko w teatrze.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Autor nawiązuje do innego tekstu, by skrócić opis, uogólnić scenę i wyrazić ocenę.
Wniosek o roli czytelnika: nawiązanie działa w pełni tylko wtedy, gdy znamy tekst, do którego prowadzi.
Powiedz: Opowiadanie Nowakowskiego pokazuje, że literatura daje nam słowa do opisania codzienności.
Konteksty do wyboru
Sławomir Mrożek, „Tango”
Edek jako symbol prymitywnej siły, która przejmuje władzę w świecie bez norm.
Intertekstualność
Każdy tekst jest siecią odniesień do innych tekstów; czytelnik odczytuje je dzięki swojej wiedzy.
Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. III
Inny przykład nawiązania: sceny wzorowane na Ewangelii nadają historii wymiar uniwersalny.
Typowe błędy
- Mówisz, że Edek to postać przeniesiona z dramatu — to przezwisko, które narrator nadaje bohaterowi.
- Mylisz finał „Tanga”: Edek tańczy z wujem Eugeniuszem, nie ze Stomilem.
- Opowiadasz fabułę zamiast odpowiedzieć, w jakim celu jest nawiązanie.
Gdy komisja dopyta
- Czy czytelnik, który nie zna „Tanga”, zrozumie opowiadanie?
- Zrozumie scenę, ale nie odczyta uogólnienia i ironii — nawiązanie wymaga wspólnej wiedzy.
- Dlaczego tytuł jest ironiczny?
- Bo „górą” zwykle wołamy na cześć zwycięzców, a tu wygrywa bezczelność.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Tango · Dziady cz. III — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Górą „Edek” na liście CKE
To jedyne pytanie do tej lektury. Co warto z niej pamiętać
wojna i współczesność, 21 pytań
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 14,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki