Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie?
Normy społeczne – ograniczają człowieka czy porządkują życie? Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
„Tango” pokazuje, że normy jednocześnie ograniczają i porządkują życie — a ich brak nie daje wolności, tylko chaos.
Teza „i jedno, i drugie” z przewagą drugiej odpowiedzi: bez norm wygrywa przemoc.
Powiedz: Mrożek przekonuje, że świat bez reguł nie jest wolny — jest bezbronny wobec silniejszych.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Świat bez norm.
W domu Stomila wszystko jest dozwolone: Edek gra w karty z rodziną i romansuje z Eleonorą, a nikt się temu nie sprzeciwia. Wolność, o którą walczyli rodzice, zamieniła się w pustkę i bałagan.
Powiedz: Brak norm nie uczynił nikogo szczęśliwszym — tylko bezradnym.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Normy narzucone siłą. Kontekst: „Chłopi”.
Artur próbuje przywrócić porządek przez ślub i stroje, ale normy bez przekonania są martwe. Potem chce władzy i śmierci jako idei — i ginie. Kontekst: w „Chłopach” normy wsi porządkują życie, ale bywają okrutne: gromada wywozi Jagnę ze wsi.
Powiedz: Reymont pokazuje normy zbyt sztywne, Mrożek — ich brak; mądrość leży pośrodku.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Normy porządkują życie, jeśli ludzie je rozumieją i przyjmują — nie wtedy, gdy są tylko formą.
Wniosek z przykładem współczesnym: regulaminy, zasady w szkole, prawo ruchu drogowego.
Powiedz: „Tango” uczy, że normy są jak rytm w tańcu: krępują, ale bez nich nie da się tańczyć razem.
Konteksty do wyboru
Władysław Reymont, „Chłopi”
Silne normy wsi: porządek i wspólnota, ale też okrucieństwo wobec Jagny.
Witold Gombrowicz, „Ferdydurke”
Forma, od której nie da się uciec, i jej przymus.
Thomas Hobbes, „Lewiatan”
Bez umowy społecznej życie jest „wojną wszystkich przeciw wszystkim”.
Typowe błędy
- Mówisz, że Mrożek opowiada się po prostu za tradycją — ośmiesza też Artura, który chce norm bez treści.
- Pomijasz finał z Edkiem, który najlepiej pokazuje skutki braku norm.
- Odpowiadasz tylko na jedną część pytania.
Gdy komisja dopyta
- Czy normy ograniczają twoją wolność?
- Odpowiedz od siebie: ograniczają, ale też chronią — np. przepisy drogowe ograniczają, a jednocześnie pozwalają bezpiecznie jeździć.
- Dlaczego Edek wygrywa?
- Bo w świecie bez norm liczy się tylko siła, a on jej ma najwięcej.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Chłopi · Ferdydurke · Antygona — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Tango przyda się też do
Wszystkie pytania: Tango (3)Tango – 3 opracowania
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 7,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki