Czy możliwe jest zbudowanie doskonałego państwa?
Czy możliwe jest zbudowanie doskonałego państwa? Omów zagadnienie na podstawie utworu Rok 1984 George’a Orwella. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
„Rok 1984” odpowiada: próba zbudowania doskonałego państwa kończy się koszmarem, bo doskonałość władzy oznacza zniszczenie człowieka.
Teza z paradoksem: Oceania jest „doskonała” z punktu widzenia Partii, a piekłem dla ludzi.
Powiedz: Orwell pokazuje, że państwo idealne dla władzy jest więzieniem dla obywateli.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Oceania — kontrola totalna.
Teleekrany obserwują każdego, Policja Myśli ściga nawet myśli, a ministerstwa mają odwrócone nazwy: Ministerstwo Prawdy fałszuje przeszłość, Ministerstwo Miłości torturuje. Hasła Partii brzmią: „Wojna to pokój, Wolność to niewola, Ignorancja to siła”.
Powiedz: Oceania działa „doskonale”, bo nic nie wymyka się kontroli — nawet myśli.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Władza dla władzy. Kontekst: Platon, „Państwo”.
O’Brien w Ministerstwie Miłości mówi Winstonowi, że Partia nie dąży do szczęścia ludzi, tylko do władzy samej w sobie. Kontekst: Platon w „Państwie” projektował ustrój idealny rządzony przez filozofów, z cenzurą poetów — już wtedy idealizm otwierał drzwi kontroli.
Powiedz: Od Platona do Orwella widać, że marzenie o doskonałym państwie łatwo zamienia się w kontrolę nad człowiekiem.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Doskonałe państwo nie jest możliwe, bo ludzie nie są doskonali — a próba ich „udoskonalenia” prowadzi do tyranii.
Wniosek z przestrogą: lepsze jest państwo niedoskonałe, ale wolne.
Powiedz: „Rok 1984” uczy, że kto obiecuje raj na ziemi, często buduje obóz.
Konteksty do wyboru
Platon, „Państwo”
Idealny ustrój rządzony przez filozofów, z ograniczeniem wolności sztuki.
Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”
Szklane domy — utopia, która nie wytrzymuje zderzenia z rzeczywistością.
ZSRR za Stalina
Państwo, które obiecywało sprawiedliwość, a zbudowało system terroru — wzór dla Orwella.
Typowe błędy
- Mówisz, że hasła „Wojna to pokój” to hasła ruchu oporu — to hasła Partii.
- Mylisz ministerstwa — ich nazwy są celowo odwrócone.
- Odpowiadasz tylko „nie”, bez wyjaśnienia, dlaczego doskonałość jest niebezpieczna.
Gdy komisja dopyta
- Czy Goldstein istnieje?
- Nie wiadomo — może być wymysłem Partii, a jego książkę współtworzył O’Brien.
- Czym jest antyutopia?
- Obrazem społeczeństwa przyszłości, które zamiast raju okazuje się koszmarem.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Przedwiośnie · Antygona · Makbet — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Rok 1984 przyda się też do
- 67 · Jak zachować wolność w państwie totalitarnym?
- 68 · Znaczenie propagandy w państwie totalitarnym.
- 69 · Nowomowa jako sposób na ograniczenie wolności człowieka.
Rok 1984 – 4 opracowania
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 8,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki