Walka o życie z perspektywy wojennej i powojennej
Walka o życie z perspektywy wojennej i powojennej. Omów zagadnienie na podstawie Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
Edelman przez całe życie walczy o to samo: o życie ludzi — najpierw w getcie, potem jako kardiolog.
Teza łącząca dwie perspektywy: wojenną i powojenną. Wyjaśnij od razu tytuł.
Powiedz: „Zdążyć przed Panem Bogiem” pokazuje, że walka o życie nie skończyła się dla Edelmana z końcem wojny.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Walka w getcie.
W getcie Edelman jako goniec wyprowadza ludzi z kolumny na Umschlagplatz, a w 1943 r. walczy w powstaniu. Każdy uratowany człowiek był wtedy wyrwany śmierci, ale większości nie dało się uratować.
Powiedz: W getcie walka o życie to wyrywanie pojedynczych ludzi z kolumny do wagonów.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Kardiologia po wojnie. Kontekst: „Dżuma”.
Po wojnie Edelman zostaje kardiologiem i razem z profesorem Janem Mollem ratuje pacjentów nowymi, ryzykownymi operacjami. Mówi, że Pan Bóg chce zgasić świeczkę, a on musi szybko osłonić płomień. Kontekst: doktor Rieux w „Dżumie” walczy z chorobą, choć wie, że to „niekończąca się klęska”.
Powiedz: Rieux i Edelman to lekarze, którzy nie godzą się na śmierć, nawet jeśli wiedzą, że nie wygrają zawsze.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Doświadczenie Zagłady nadało sens powojennej pracy: każde życie jest bezcenne.
Wniosek: tytuł łączy obie części — getto i szpital — w jedną opowieść o ratowaniu.
Powiedz: Edelman uczy, że kto widział masową śmierć, wie najlepiej, ile jest warte jedno ludzkie życie.
Konteksty do wyboru
Albert Camus, „Dżuma”
Doktor Rieux walczy z zarazą z poczucia obowiązku i solidarności.
Marek Edelman
Uczestnik powstania w getcie, potem kardiolog w Łodzi, działacz opozycji demokratycznej.
Talmud
„Kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat” — myśl bliska postawie Edelmana.
Typowe błędy
- Mówisz, że tytułowe słowa dotyczą powstania — Edelman mówi je o pracy lekarza.
- Nazywasz profesora Molla postacią z getta — to kardiochirurg, z którym Edelman pracował po wojnie.
- Omawiasz tylko perspektywę wojenną, choć pytanie wymienia też powojenną.
Gdy komisja dopyta
- Co znaczy tytuł reportażu?
- To słowa Edelmana: lekarz musi zdążyć osłonić płomień świecy, zanim zgasi go Pan Bóg.
- Po co Krall przeplata getto ze szpitalem?
- Żeby pokazać, że dla Edelmana praca lekarza jest dalszym ciągiem tej samej walki o pojedyncze życie.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Dżuma — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Zdążyć przed Panem Bogiem przyda się też do
- 59 · Czy możliwe jest zachowanie godności w skrajnych sytuacjach?
- 60 · Zagłada z perspektywy świadka i uczestnika wydarzeń w getcie.
wojna i współczesność, 21 pytań
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 14,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki