Czy możliwe jest zachowanie godności w skrajnych sytuacjach?

Plan wypowiedzi w 4 krokach

Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.

1. I

   0:30

   Krok I: Teza

   Hanna Krall pokazuje, że w getcie godność nie zawsze oznaczała walkę — czasem była wyborem sposobu umierania albo wierności bliskim.

   Teza o różnych formach godności. Zapowiedz Polę Lifszyc, Czerniakowa i powstańców.

   Powiedz: W „Zdążyć przed Panem Bogiem” godność to możliwość wyboru tam, gdzie wybór wydaje się niemożliwy.

2. II

   2:00

   Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa

   Pola Lifszyc i Czerniaków.

   Pola Lifszyc dobiega do kolumny na Umschlagplatz, żeby iść na śmierć razem z matką. Adam Czerniaków, prezes Judenratu, popełnia samobójstwo, gdy Niemcy żądają deportacji także dzieci. Edelman ocenia go surowo: uważa, że powinien był umrzeć z hukiem, wzywając do walki.

   Powiedz: Pola wybiera wierność matce — to jedna z najcichszych i najbardziej poruszających form godności.

3. III

   1:30

   Krok III: Argument 2 i kontekst

   Powstanie w getcie. Kontekst: Janusz Korczak.

   W kwietniu 1943 r. ŻOB pod dowództwem Mordechaja Anielewicza podejmuje walkę bez szans. Edelman mówi, że chodziło o to, by nie dać się zarzynać — o wybór sposobu umierania. Kontekst: Janusz Korczak idzie z dziećmi z sierocińca na Umschlagplatz, choć mógł się ratować.

   Powiedz: Korczak i powstańcy wybierają różne drogi, ale łączy ich jedno: nie oddają człowieczeństwa.

4. IV

   0:30

   Krok IV: Wniosek

   Zachowanie godności w skrajnej sytuacji jest możliwe, choć ma wiele twarzy.

   Wniosek z namysłem: Krall nie ocenia łatwo, pokazuje różne wybory i ich cenę.

   Powiedz: „Zdążyć przed Panem Bogiem” uczy, że godność to nie heroizm na pokaz, tylko wierność sobie i innym do końca.

Konteksty do wyboru