Przejdź do treści
Zadanie55
w 2029 przeredagowane (nr 57) Dwudziestolecie Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty)

Człowiek wobec presji otoczenia

Treść zadania · CKE
Człowiek wobec presji otoczenia. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Ferdydurke Witolda Gombrowicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Okładka: Pytania jawne matura ustna 2027 i 2028 – 76 opracowań PDF

Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028

Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF

Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!

54,60 zł 39,90 zł −27%

Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.

Zobacz komplet — 39,90 zł

Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł

Plan wypowiedzi w 4 krokach

Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.

  1. 0:30

    Krok I: Teza

    Gombrowicz pokazuje, że człowiek nigdy nie jest sobą do końca — inni nieustannie przyprawiają mu „gębę”.

    Teza z pojęciami Gombrowicza: forma, gęba, pupa. Zapowiedz, że od presji można uciec tylko w inną formę.

    Powiedz: W „Ferdydurke” każdy człowiek jest kształtowany przez innych — nawet wbrew sobie.

  2. 2:00

    Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa

    Józio w szkole i u Młodziaków.

    Pimko traktuje trzydziestoletniego Józia jak ucznia i Józio zaczyna się zachowywać jak uczeń. U Młodziaków chce się podobać nowoczesnej Zucie i sam przyjmuje jej styl. Otoczenie narzuca mu kolejne role.

    Powiedz: Józio staje się tym, za kogo uważają go inni — to sedno presji otoczenia.

  3. 1:30

    Krok III: Argument 2 i kontekst

    Ucieczka w inną formę. Kontekst: eksperyment Ascha.

    Józio ucieka z dworu z Zosią, ale wie, że przed gębą można uciec tylko w inną gębę. Syfon nie wytrzymuje presji Miętusa. Kontekst: w eksperymencie Solomona Ascha ludzie podawali błędną odpowiedź, bo tak odpowiadała grupa.

    Powiedz: Asch udowodnił w laboratorium to, co Gombrowicz pokazał w powieści: grupa potrafi zmienić nasze zdanie.

  4. 0:30

    Krok IV: Wniosek

    Presji otoczenia nie da się uniknąć, ale można być jej świadomym.

    Wniosek z aktualizacją: media społecznościowe to dzisiejsza fabryka „gęb”.

    Powiedz: Gombrowicz uczy, że pierwszym krokiem do wolności jest dostrzec, kto nam przyprawia gębę.

Konteksty do wyboru

Kulturowy

Eksperyment Solomona Ascha (1951)

Badani dostosowywali odpowiedzi do grupy, nawet gdy grupa się myliła.

Literacki

George Orwell, „Rok 1984”

Najbardziej skrajna presja: państwo, które każe wierzyć, że dwa plus dwa to pięć.

Literacki

Sławomir Mrożek, „Tango”

Artur próbuje narzucić rodzinie formę, a sam staje się jej ofiarą.

Typowe błędy

  • Mówisz o presji tylko w szkole — pokaż ją też u Młodziaków i we dworze.
  • Mylisz Syfona (idealista) z Miętusem (cynik).
  • Uwaga: od 2029 r. pytanie brzmi „Znaczenie schematów w życiu człowieka”; na maturze 2027–2028 obowiązuje wersja z tej karty.

Gdy komisja dopyta

Co to jest „gęba” u Gombrowicza?
Wizerunek narzucony człowiekowi przez innych — sposób, w jaki nas widzą i w jaki zaczynamy się zachowywać.
Czy można być zupełnie sobą?
Według Gombrowicza nie — zawsze jesteśmy w jakiejś formie, ale możemy ją świadomie wybierać.

Inne lektury z listy, które tu pasują

Rok 1984 · Tango — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.

Tylko ta lektura albo epoka

Młoda Polska i 20-lecie, 14 pytań

Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 11,90 zł.

Zobacz w sklepie
Do powtórek w drodze

Fiszki: 76 pytań jawnych

Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.

Zobacz fiszki