Człowiek wobec presji otoczenia
Człowiek wobec presji otoczenia. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Ferdydurke Witolda Gombrowicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
Gombrowicz pokazuje, że człowiek nigdy nie jest sobą do końca — inni nieustannie przyprawiają mu „gębę”.
Teza z pojęciami Gombrowicza: forma, gęba, pupa. Zapowiedz, że od presji można uciec tylko w inną formę.
Powiedz: W „Ferdydurke” każdy człowiek jest kształtowany przez innych — nawet wbrew sobie.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Józio w szkole i u Młodziaków.
Pimko traktuje trzydziestoletniego Józia jak ucznia i Józio zaczyna się zachowywać jak uczeń. U Młodziaków chce się podobać nowoczesnej Zucie i sam przyjmuje jej styl. Otoczenie narzuca mu kolejne role.
Powiedz: Józio staje się tym, za kogo uważają go inni — to sedno presji otoczenia.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Ucieczka w inną formę. Kontekst: eksperyment Ascha.
Józio ucieka z dworu z Zosią, ale wie, że przed gębą można uciec tylko w inną gębę. Syfon nie wytrzymuje presji Miętusa. Kontekst: w eksperymencie Solomona Ascha ludzie podawali błędną odpowiedź, bo tak odpowiadała grupa.
Powiedz: Asch udowodnił w laboratorium to, co Gombrowicz pokazał w powieści: grupa potrafi zmienić nasze zdanie.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Presji otoczenia nie da się uniknąć, ale można być jej świadomym.
Wniosek z aktualizacją: media społecznościowe to dzisiejsza fabryka „gęb”.
Powiedz: Gombrowicz uczy, że pierwszym krokiem do wolności jest dostrzec, kto nam przyprawia gębę.
Konteksty do wyboru
Eksperyment Solomona Ascha (1951)
Badani dostosowywali odpowiedzi do grupy, nawet gdy grupa się myliła.
George Orwell, „Rok 1984”
Najbardziej skrajna presja: państwo, które każe wierzyć, że dwa plus dwa to pięć.
Sławomir Mrożek, „Tango”
Artur próbuje narzucić rodzinie formę, a sam staje się jej ofiarą.
Typowe błędy
- Mówisz o presji tylko w szkole — pokaż ją też u Młodziaków i we dworze.
- Mylisz Syfona (idealista) z Miętusem (cynik).
- Uwaga: od 2029 r. pytanie brzmi „Znaczenie schematów w życiu człowieka”; na maturze 2027–2028 obowiązuje wersja z tej karty.
Gdy komisja dopyta
- Co to jest „gęba” u Gombrowicza?
- Wizerunek narzucony człowiekowi przez innych — sposób, w jaki nas widzą i w jaki zaczynamy się zachowywać.
- Czy można być zupełnie sobą?
- Według Gombrowicza nie — zawsze jesteśmy w jakiejś formie, ale możemy ją świadomie wybierać.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Rok 1984 · Tango — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Młoda Polska i 20-lecie, 14 pytań
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 11,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki