Świat ducha a świat rozumu

Plan wypowiedzi w 4 krokach

Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.

1. I

   0:30

   Krok I: Teza

   „Romantyczność” przeciwstawia rozum uczuciu i wierze — i opowiada się po stronie serca, nie odrzucając całkiem nauki.

   Powiedz, że to ballada-manifest romantyzmu, i postaw tezę o sporze dwóch sposobów poznania.

   Powiedz: Mickiewicz pokazuje, że są prawdy, których nie zobaczy się przez szkiełko, tylko sercem.

2. II

   2:00

   Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa

   Karusia i Starzec.

   Karusia w biały dzień rozmawia ze zmarłym Jasieńkiem. Lud jej wierzy i modli się, a Starzec ze szkiełkiem i okiem mówi, że dziewczyna bredzi. Narrator odpowiada, że czucie i wiara mówią do niego silniej niż szkiełko i oko mędrca.

   Powiedz: Starzec widzi tylko to, co da się zmierzyć; lud widzi cierpienie Karusi i wierzy jej.

3. III

   1:30

   Krok III: Argument 2 i kontekst

   „Miej serce i patrzaj w serce” — kontekst: „Dziady” cz. III.

   Ballada kończy się wezwaniem, by patrzeć sercem. Romantyzm przeciwstawia się oświeceniowemu racjonalizmowi. Kontekst: w „Dziadach” cz. III najważniejsze prawdy objawiają się w widzeniach — ksiądz Piotr widzi przyszłość narodu w modlitwie, nie w rozumowaniu.

   Powiedz: Ksiądz Piotr, jak Karusia, dociera do prawdy przez wiarę i czucie.

4. IV

   0:30

   Krok IV: Wniosek

   Romantyzm nie przekreśla rozumu, ale mówi, że rozum nie wystarcza.

   Wniosek: pełne poznanie świata łączy wiedzę z empatią. Możesz dodać przykład z życia.

   Powiedz: Mickiewicz uczy, że czasem trzeba zrozumieć człowieka, zanim się go oceni.

Konteksty do wyboru