Czy człowiek decyduje o własnym losie?

Plan wypowiedzi w 4 krokach

Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.

1. I

   0:30

   Krok I: Teza

   „Makbet” odpowiada: los podsuwa możliwości, ale decyzje podejmuje człowiek.

   Postaw tezę i zapowiedz najlepszy dowód: Banko słyszy podobną przepowiednię, a nie zabija.

   Powiedz: Szekspir pokazuje, że przepowiednia nie zmusza do zbrodni — zmusza do wyboru.

2. II

   2:00

   Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa

   Przepowiednia i dwie reakcje.

   Czarownice mówią Makbetowi, że zostanie tanem Kawdoru i królem, a Bankowi — że będzie ojcem królów. Gdy pierwsza część się spełnia, Makbet sam zaczyna myśleć o zabójstwie. Banko też jest kuszony, ale nie robi nic złego.

   Powiedz: Ten sam los, dwie różne drogi: Makbet wybiera zbrodnię, Banko — wierność.

3. III

   1:30

   Krok III: Argument 2 i kontekst

   Pułapka drugiej przepowiedni. Kontekst: Sartre.

   Makbet sam wraca do czarownic i słyszy, że nie zabije go nikt „z kobiety zrodzony”, dopóki las Birnam nie ruszy. Czuje się bezpieczny i popełnia kolejne zbrodnie. Las „idzie”, bo żołnierze niosą gałęzie, a Makduf urodził się przez cięcie. Kontekst: Sartre — człowiek jest „skazany na wolność”.

   Powiedz: Makbet chce wierzyć, że los go ochroni, ale to tylko wymówka — jak u Sartre’a, za wybory odpowiadamy sami.

4. IV

   0:30

   Krok IV: Wniosek

   Człowiek decyduje o swoim losie, nawet gdy myśli, że losem kieruje przeznaczenie.

   Wniosek: wiara w przepowiednię jest wygodna, bo zwalnia z odpowiedzialności — i właśnie dlatego jest niebezpieczna.

   Powiedz: „Makbet” uczy, że kto zrzuca odpowiedzialność na los, oddaje mu ster własnego życia.

Konteksty do wyboru