Moralna odpowiedzialność za czyny
Moralna odpowiedzialność za czyny. Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2027 i 2028
Komplet: wszystkie 76 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
54,60 zł 39,90 zł −27%
Osobno 4 pakiety epok kosztują 54,60 zł — w komplecie oszczędzasz 14,70 zł.
Zdajesz w 2029 r. lub później? Komplet 2029–2031 (78 pytań) — 39,90 zł
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
„Makbet” pokazuje, że przepowiednia może kusić, ale za każdy czyn odpowiada człowiek, który go wybrał.
Teza o odpowiedzialności mimo okoliczności: czarownice, żona, ambicja — to tylko pokusy, decyzja należy do Makbeta.
Powiedz: Makbet nie jest ofiarą losu — sam sięga po sztylet i sam płaci za swoją zbrodnię.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Pierwsza zbrodnia i jej ciężar.
Czarownice przepowiadają Makbetowi koronę, ale nie każą zabijać. Namawiany przez żonę, zabija śpiącego króla Dunkana, który gości w jego zamku. Zaraz potem czuje, że „zabił sen” — krwi z rąk nie zmyje nawet całe morze.
Powiedz: Już po pierwszym morderstwie Makbet wie, że jest winny — świadczy o tym bezsenność.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Lady Makbet i sumienie, które wraca. Kontekst: Raskolnikow.
Lady Makbet, która podżegała do zbrodni, lunatykuje i próbuje zmyć z rąk niewidzialną plamę krwi. Makbet wysyła morderców do Banka i rodziny Makdufa, ale nie odzyskuje spokoju. Kontekst: Raskolnikow w „Zbrodni i karze” cierpi, choć nikt go jeszcze nie oskarżył.
Powiedz: Jak u Dostojewskiego, karą Makbetów jest przede wszystkim ich własne sumienie.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Moralnej odpowiedzialności nie da się przerzucić na los ani na innych ludzi.
Wniosek: tragedia pokazuje, że wina rośnie z każdym kolejnym krokiem, a sumienie nie daje się oszukać.
Powiedz: Szekspir przypomina, że każdy, kto wybiera zło, odpowiada za nie sam — nawet jeśli ktoś go do tego namawiał.
Konteksty do wyboru
Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”
Raskolnikow tłumaczy zabójstwo teorią „nadczłowieka”, ale sumienie go łamie.
Hannah Arendt, „banalność zła”
Eichmann twierdził, że tylko wykonywał rozkazy — Arendt pokazała, że wykonawca też jest odpowiedzialny.
Biblia, Kain i Abel
Pierwszy zabójca słyszy pytanie Boga „Gdzie jest twój brat?” — nie da się uciec od odpowiedzialności.
Typowe błędy
- Mówisz, że czarownice kazały zabić Dunkana. Tylko przepowiedziały koronę.
- Twierdzisz, że Makbet osobiście zabił Banka i rodzinę Makdufa — zrobili to wynajęci mordercy.
- Skupiasz się wyłącznie na Lady Makbet i zapominasz, że pytanie dotyczy też Makbeta.
Gdy komisja dopyta
- Kto jest bardziej winny: Makbet czy Lady Makbet?
- Oboje — ona namawia, on zabija. Lady Makbet pęka pierwsza, ale Makbet dokonuje kolejnych zbrodni już sam.
- Co znaczy, że Makbet „zabił sen”?
- Stracił spokój sumienia — od tej chwili nie może zasnąć ani przestać się bać.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Zbrodnia i kara · Mitologia · Antygona — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.
Makbet przyda się też do
- 14 · Czy człowiek decyduje o własnym losie?
- 15 · Jaki wpływ na człowieka ma sprawowanie przez niego władzy?
Makbet – 3 opracowania
Karty-ściągi i wypowiedzi wzorcowe w PDF, od autorów Nie każ mu liczyć! Cena: 7,90 zł.
Zobacz w sklepieFiszki: 76 pytań jawnych
Z przodu pytanie, z tyłu teza, słowa-klucze, kontekst i pułapka. PDF do druku dwustronnego. Cena: 14,90 zł.
Zobacz fiszki