Dobro i zło – ich źródło i wpływ na losy człowieka
Dobro i zło – ich źródło i wpływ na losy człowieka. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Rodzaju. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Najczęściej wybierane · matura 2029–2031
Komplet: wszystkie 78 pytań jawnych w jednym PDF
Do każdego pytania karta-ściąga i wypowiedź wzorcowa, plus plan powtórek. Od autorów Nie każ mu liczyć!
57,60 zł 39,90 zł −31%
Osobno 4 pakiety klas kosztują 57,60 zł — w komplecie oszczędzasz 17,70 zł.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Nadzór merytoryczny: Mateusz Będkowski · materiały przygotowuje zespół Nie każ mu liczyć!
Plan wypowiedzi w 4 krokach
Na to zadanie masz około 5 minut mówienia. Resztę czasu zostaw na zadanie niejawne.
-
0:30
Krok I: Teza
W Księdze Rodzaju dobro pochodzi od Boga, a zło rodzi się z wyboru człowieka — i to ono zmienia jego los.
Postaw tezę o dwóch źródłach: świat jest stworzony jako dobry, a zło wchodzi do niego przez nieposłuszeństwo, pychę i zazdrość. Zapowiedz trzy przykłady: raj, Kaina i Abla, Józefa.
Powiedz: Biblia mówi, że świat był na początku dobry, a zło przyszło dopiero wtedy, gdy człowiek sam je wybrał.
-
2:00
Krok II: Argument 1 · lektura obowiązkowa
Raj i pierwszy grzech.
Po stworzeniu Bóg widzi, że wszystko jest „bardzo dobre”. Wąż kusi kobietę obietnicą: „staniecie się jako Bóg, znający dobro i zło”. Ewa i Adam jedzą owoc z zakazanego drzewa, a potem ukrywają się i zrzucają winę na innych. Skutek to wygnanie z Edenu, trud pracy, ból rodzenia i śmierć: „prochem ty, i w proch się obrócisz”.
Powiedz: Źródłem zła jest tu pycha — chęć bycia jak Bóg — a jego skutkiem jest utrata raju.
-
1:30
Krok III: Argument 2 i kontekst
Kain i Abel. Kontekst: św. Augustyn.
Bóg ostrzega zazdrosnego Kaina: „u drzwi grzech leży […] a ty panować masz nad nim”. Kain mimo to zabija brata i pyta: „alboż to stróżem brata mego ja?”. Zło rośnie, aż przed potopem „napełniła się ziemia bezprawiem”, a ocalony zostaje sprawiedliwy Noe. Kontekst: św. Augustyn uczył, że zło nie jest osobnym bytem, tylko brakiem dobra, który powstaje, gdy wola człowieka odwraca się od Boga.
Powiedz: Augustyn mówi to samo co historia Kaina: zło nie przychodzi z zewnątrz, tylko rodzi się w ludzkiej woli.
-
0:30
Krok IV: Wniosek
Zło niszczy losy ludzi, ale w Księdze Rodzaju nie ma ostatniego słowa.
Wniosek przez historię Józefa: bracia z zazdrości sprzedają go w niewolę, a on po latach im przebacza: „umyśliliście zło na mnie, Bóg umyślił to na dobre”.
Powiedz: Księga Rodzaju uczy, że człowiek odpowiada za zło, które wybiera, ale dobro i przebaczenie mogą odmienić nawet najgorszy los.
Konteksty do wyboru
Wybierz jeden. Wszystkie konteksty według rodzaju — z numerami pytań, przy których się przydadzą.
Św. Augustyn, zło jako brak dobra
Zło nie jest stworzone przez Boga — pojawia się, gdy wolna wola odwraca się od dobra.
William Szekspir, „Makbet”
Zło zaczyna się od pokusy i pychy, a potem pociąga za sobą kolejne zbrodnie — jak u Kaina.
Michał Anioł, sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej
Freski ze scenami z Księgi Rodzaju, m.in. stworzenie Adama, grzech pierworodny i wygnanie z raju.
Typowe błędy
- Mówisz, że Bóg stworzył zło — w Księdze Rodzaju świat jest „bardzo dobry”, a zło wchodzi przez nieposłuszeństwo człowieka.
- Nazywasz zakazany owoc jabłkiem — tekst mówi tylko o owocu drzewa poznania dobra i zła.
- Mylisz braci: Kain był starszy i uprawiał ziemię, Abel (w przekładzie Cylkowa: Hewel) był pasterzem.
Gdy komisja dopyta
- Dlaczego Bóg przyjął dar Abla, a nie Kaina?
- Tekst tego nie wyjaśnia wprost — mówi tylko, że Abel przyniósł pierworodne z trzody, a Bóg „wejrzał” na niego. Ważniejsze jest to, co Kain robi z zazdrością.
- Czy Kain miał wybór?
- Tak — Bóg mówi mu, że grzech czyha u drzwi, ale człowiek ma nad nim panować. Kain wybiera zło świadomie.
Inne lektury z listy, które tu pasują
Makbet · Zbrodnia i kara — przydadzą się jako kontekst. Zobacz mapę lektur.